Dziedziczenie to przejście praw majątkowych, obowiązków i niektórych osobistych praw niemajątkowych zmarłej osoby fizycznej na jej spadkobierców z mocy prawa lub na podstawie testamentu. W celu zapewnienia większej jasności, poniżej przedstawiamy kilka informacji, które będą przydatne przy rozwiązywaniu kwestii związanych z sukcesją.
W przypadku śmierci bliskiej osoby warto wiedzieć, że niezależnie od miejsca zamieszkania, w Polsce lub za granicą, można mieć prawo do dziedziczenia, ale aby nabyć to prawo, należy przyjąć spadek zgodnie z procedurą określoną w polskim kodeksie cywilnym. Należy pamiętać, że dla osób mieszkających za granicą nie ma żadnych wyjątków, dlatego należy niezwłocznie załatwić sprawy związane z dziedziczeniem. W tym artykule omówimy procesy przyjęcia spadku lub jego odrzucenia.
Jeżeli potrzebujesz pomocy w upoważnieniu innej osoby do prowadzenia Twoich spraw, prosimy o kontakt z IB Service Ltd.
Dziedziczenie, podstawy dziedziczenia
Dziedziczenie to przejście praw majątkowych, obowiązków i niektórych osobistych praw niemajątkowych zmarłej osoby fizycznej na jej spadkobierców z mocy prawa lub na podstawie testamentu. Dziedziczenie obejmuje rzeczy materialne (nieruchomości i ruchomości) i niematerialne (papiery wartościowe, patenty, znaki towarowe itp.), prawa majątkowe i obowiązki majątkowe spadkodawcy, własność intelektualną (prawa autorskie do dzieł literackich, naukowych i artystycznych, prawa własności przemysłowej) oraz inne prawa i obowiązki majątkowe przewidziane prawem. Dziedziczenie może nastąpić z mocy prawa i na podstawie testamentu. Dziedziczenie następuje z mocy prawa w zakresie niezmienionym oraz w zakresie niezmienionym przez testament.
Osoby, które mogą być spadkobiercami
Spadkobiercami mogą być:
- w przypadku dziedziczenia z mocy prawa – osoby fizyczne, które żyły w chwili śmierci zmarłego, dzieci zmarłego urodzone po jego śmierci oraz Rzeczpospolita Polska;
- w przypadku dziedziczenia testamentowego – osoby fizyczne, które żyły w chwili śmierci zmarłego, jak również te, które zostały przysposobione za jego życia oraz te, które urodziły się po jego śmierci; osoby jeszcze nie narodzone, które zostały wymienione w testamencie, po ich urodzeniu;
- w przypadku dziedziczenia ustawowego – osoby prawne istniejące w chwili śmierci zmarłego lub utworzone na mocy testamentu zmarłego.
Linie sukcesji:
W przypadku dziedziczenia z mocy prawa spadkobiercy są równi:
1) Dzieci zmarłego (w tym pasierbowie) oraz dzieci zmarłego urodzone po śmierci zmarłego;
2) Rodzice (rodzice adopcyjni) zmarłego oraz wnuki;
3) Dziadkowie trzeciej linii, zarówno po stronie ojca jak i matki, oraz prawnuki zmarłego;
4) Rodzeństwo, pradziadkowie i prapradziadkowie zmarłego, zarówno ze strony ojca, jak i matki;
5) Dzieci (siostrzeńcy i bratanice) brata i siostry zmarłego oraz bracia i siostry (wujkowie i ciotki) ojca i matki zmarłego);
6) Dzieci (kuzyni) rodzeństwa ojca i matki zmarłego.
Spadkobiercy z drugiej grupy dziedziczą według ustawy tylko w razie braku pierwszych spadkobierców albo w razie ich nie przyjęcia lub odrzucenia spadku, albo w razie pozbawienia prawa do spadku wszystkich spadkobierców pierwszego spadku. Trzeci, czwarty, piąty i szósty spadkobierca dziedziczy, gdy brak jest spadkobierców poprzedniego rzędu, jeżeli spadkobiercy ci zrzekli się dziedziczenia lub zostali pozbawieni prawa do spadku.
Prawo spadkowe małżeńskie
Pozostały przy życiu małżonek dziedziczy w drodze dziedziczenia testamentowego lub ze spadkobiercami pierwszego lub drugiego stopnia (jeżeli tacy istnieją). Dziedziczy on wraz ze spadkobiercami pierwszego spadku jedną czwartą spadku, jeżeli jest nie więcej niż trzech spadkobierców, nie licząc małżonka. Jeżeli jest więcej niż trzech spadkobierców, małżonek dziedziczy na równi z pozostałymi spadkobiercami. Jeżeli małżonek dziedziczy z drugimi spadkobiercami, to dziedziczy połowę spadku. W przypadku braku pierwszego i drugiego spadkobiercy, małżonek dziedziczy cały spadek.
Przyjęcie spadku
Aby uzyskać spadek, spadkobierca musi go przyjąć. Przyjęcie spadku w części lub pod warunkiem jest niedopuszczalne. Wszyscy spadkobiercy powołani do dziedziczenia, niezależnie od trybu dziedziczenia (z mocy prawa lub na podstawie testamentu), kolejności dziedziczenia i innych okoliczności, muszą w ciągu trzech miesięcy od daty śmierci spadkobiercy złożyć u notariusza właściwego dla miejsca wystąpienia spadku oświadczenie o przyjęciu spadku/umowie o przyjęciu spadku.
Spadkobierca, który przyjmuje spadek na podstawie spisu inwentarza sporządzonego przez komornika, odpowiada za długi zmarłego tylko w odniesieniu do odziedziczonych aktywów, w przeciwnym razie spadkobierca odpowiada za długi zmarłego w odniesieniu do wszystkich aktywów. Ważne jest zatem, aby przed przyjęciem spadku ocenić wszystkie okoliczności, rozważając, czy zmarły miał w dacie śmierci długi i czy w związku z tym konieczne jest przyjęcie spadku z dobrodziejstwem inwentarza, co pozwoli uniknąć konieczności pokrycia długów zmarłego z jego własnych środków.
Przyjęcie spadku jest transakcją jednostronną. Zaleca się, aby oświadczenie o przyjęciu spadku było poświadczone przez notariusza miejsca wystąpienia spadku lub zostało złożone przed notariuszem miejsca wystąpienia spadku przez upoważnionego przedstawiciela spadkobiercy.
Dziedziczenie może być przyjęte (lub uchylone) poprzez osobę upoważnioną. Spadkobierca może wystawić pełnomocnictwo.
W przypadku dziedziczenia przez małoletniego między 14 a 18 rokiem życia, małoletni sam przyjmuje spadek za zgodą rodziców, którzy muszą uzyskać zezwolenie sądu. We wszystkich sprawach spadkowych małoletnich dzieci oboje rodzice reprezentują dziecko i wyrażają na to zgodę, z wyjątkiem przypadku rozwodu lub separacji rodziców, gdy miejsce zamieszkania dziecka zostało ustalone przez sąd przy jednym z rodziców.
Przyjęcie spadku w imieniu osoby ubezwłasnowolnionej lub mającej ograniczoną zdolność do czynności prawnych wymaga zezwolenia sądu.
W każdym przypadku przyjęcia spadku w inny sposób niż przez faktyczne władanie nieruchomością, osoba zainteresowana składa u notariusza oświadczenie o przyjęciu spadku. W oświadczeniu tym osoba wskazuje, czy przyjmuje spadek zgodnie z wykazem majątku, czy bez wykazu majątku. Jeżeli w oświadczeniu o przyjęciu spadku osoba ta wskaże, że przyjmuje spadek na podstawie spisu inwentarza, notariusz niezwłocznie wystawia spadkobiercy tytuł wykonawczy w celu jego sporządzenia.
Zrzeczenie się i nieprzyjęcie spadku
Spadkobierca ustawowy lub spadkobierca według testamentu ma prawo zrzec się dziedziczenia w ciągu trzech miesięcy od daty spadku. Nie jest dopuszczalne zrzeczenie się dziedziczenia z warunkami i zastrzeżeniami lub częściowo. Skutki zrzeczenia się są takie same jak skutki nieprzyjęcia spadku.
Zrzeczenie się spadku jest czynnością jednostronną, która nie wymaga formy notarialnej. Z linii orzeczniczej w Polsce wynika, że zrzeczenie się spadku to złożenie wniosku u notariusza, a więc czynność procesowa o charakterze technicznym, a nie prawnym. Z uwagi jednak na skutki zrzeczenia się spadku oraz znaczenie wyjaśnienia znaczenia i skutków zrzeczenia się spadku, wskazane jest, aby oświadczenie o zrzeczeniu się spadku było poświadczone przez notariusza lub złożone notariuszowi przez osobę upoważnioną przez spadkobiercę. Notariusz, po przyjęciu oświadczenia o zrzeczeniu się dziedziczenia, składa zawiadomienie o zrzeczeniu się dziedziczenia do rejestru testamentów.
Zrzeczenie się spadku jest transakcją nieodwołalną. Jeśli oświadczenie o zrzeczeniu się dziedziczenia zostanie złożone u notariusza, nie można go cofnąć i można je zaskarżyć do sądu na ogólnych zasadach nieważności czynności.
W przypadku dziedziczenia przez małoletnich należy uzyskać zgodę sądu na zrzeczenie się dziedziczenia.
Zrzeczenie się przez spadkobiercę spadku po upływie terminu do przyjęcia spadku nie wywołuje skutków prawnych. Spadkobierca może jedynie oświadczyć przed notariuszem, że nie przyjął spadku de facto i że nie ma żadnych roszczeń.Sprawimy, że unikniesz niepotrzebnych zmartwień podczas podróży z osobą niepełnoletnią. Aby ubiegać się o usługę zabrania małoletniego dziecka z osobą towarzyszącą do Polski lub do innego kraju, należy wypełnić formularz.
